بولود قره چورلو (سهند )

 

گئجه دير، عالمه چوكوب قارانليق
افقلر تاپدانيب يئره يامانيب
هر يان، قوو وورورسان قولاق توتولور
فيكيرده، دويغودا، دونوب دايانيب
آي كوسوب اوز قويوب زهره يه ساري
گونش يولوب توكوب زرلي ساچلارين
ظلمت بايراق آچيب يئرين اوزونده
دگيشيب عالمين قايدا- قرارين
بير چاققالدا هورمور، قورددا اولامير
بايقوشلاردا باشين چكيب قينينا
اولوم قواند گريب يئرين اوزونه
هر شئي شبهه لنير وار اولدوغونا
كوشني بوروين سوكوت اليندن
سوكوت جانا دويور، فريادا گلير
داريخيب هووكوروب هاراي چكيرم
دره لر ديسگينيب، داغلار ترپنير:
- اولدوزلو گويلره – آيلي گويلره
قوزقون كيمي قاناد گه رن بولودلار!
دومانلار ايچيندن، چنلر ايچيندن
جانيخميش بير انسان سيزي هارايلار!
اهرمنلر، دوزاق قوروب يولومدا
قورخورام- قورخورام من قارانليقدان!
ديشين شاققيلدادير، برلدير گوزون
هر كولون ديبيندن، منه بير شيطان

گونشي سالسادا گئجه قويويا
يئنه ده گويلرده، اولدوز وار، آي وار
دئيرلر گئجه لر يولدان آزانلار
اولدوزلارا باخيب، يولونو تاپار
چكيلين، چكيلين، چكيلين آمان!
عومرومون گويوندن چكيلين بير آن!
قويون ايشيق سالسين يوللاريما آي
يولومو سوروشوم من اولدوزلاردان
اولدوزلار، اولدوزلار، آمان اولدوزلار
نه دن گوز باسماييب پاريلداشميرسيز؟
هارداسيز؟ هارادا ايتيب باتيب سيز؟
نييه ساكيت- ساكيت پيچيلداشميرسيز؟
يوخسا باتلاقليقا باتيبدي ((بهرام))؟
((كيوانين)) غصه دن بوكولوب بئلي؟
((اولكرين)) سالخيمي پوسگوندن دوشوب؟
((زهره)) نين سازينين قيريليب تئلي؟
سانكي بولوتلاردا يوخويا باتيب
بختيمدن گويده بير شيمشكده شاخماز!
بستانچي بابادا باش آتيب ياتيب
چاخماغيني چالماز، فنارين ياخماز!
اولدوزلار اوزاقدير، سمالر درين
انسانا يئردندي وارسا هر هاراي
يوز بئله باغيرسام، سيتقاسامدا من
يولونو دگيشمز گونش، اولدوز، آي

هله ليك بو منم، بودا قارانليق
گوزلريم بره لير قارا ظلمته
باشين قارانليقا دويور باخيشيم
بلكه بير يول آچا نورانييته
آنجاق هر گئجه نين دالي گوندوز دير
هر بير فلاكتين قورتولوشو وار
حياتين يوللاري دره- تپه دي
هر يئنيشين ايسه، بير يوققوشو وار
اورك چوخ دردلنير، گوز چوخ ياشارير
لاكن حيات بوتون درد و غم دئييل
بو آجي گونلرين، شيريني ده وار
عومور تك توي دئييل، تك ماتم دئييل
هر دردين داواسين آختارماق گرك
نه چيخار ييخيليب زاريلداماقدان؟
تلاشسيز قوللارين قووتي اولماز
يول گئتمه سه چاتماز مقصده انسان
سحري آختاران گئجه دن قورخماز
آليرام اليمه تلاش عصاسين
اگر گويدن يئره قطران ياغسادا
اوزوب گئچمه لييم ظلمت درياسين
اميد هر نه قدر ضعيف اولسادا
بوتون دوگونلري بوشالدار، آچار
اميد بير قيغيلجيم، بير قور اولسادا
تونقاللار يانديرار، آلولار ساچار
يئنه باغيريرام، هاراي سسيمدن

دره لر ديلله نير، داغلار سسلنير
يئر- گوي فرياديمدان زنهارا گلير
قايالار ديسگينير، داشلار ترپنير
سانكي بير اشارتي گوز وورور منه
اوزاخدا جانسيز بير ايشيق پارالايير
ائله بيل گئجه نين اودويا بيلير
يادا قارانليغين باغري چاتلايير
ايشيقدان اوزانان ضعيف شوعالار
باغلانير كونلومه قزيل بير ساپ تك
منيده اوزايله چكير آپارير
او بير يوماق كيمي، سريتله نرك
قاپي- پنجره سيز بير آبده ده
هانسي نيازلي ال بير شام يانديرميش
محتاج بير كونولون بوش التجاسي
بو سونوك اوجاغي ايشيقلانديرميش
بوردا كيم وار منه يول نشان وئره؟
بير برباد بنا دير، بير قورتارميش شام
بو شام چكر اولسا سون نفسلرين
مطلق قارانليقدا، بوغالاجاغام
هيسلي تاخچالاردا، ساخسي پوسوزلر
اوستونه قات با قات توز- تورپاق قونوب
ياخيلان شاملارين ايستي گوز ياشي
توكولوب، هر ياندا لاي با لاي دولوب
بوردا بوز باغلاييب دونيبدير داشا
حاجتلي گوزلرين توكديگي ياشلار

باغلي دوگونلري آچانماسادا
منيم گئجه مي كي ايشقلانديرار
توزلو پوسوزلري پي له دولدوروب
يانديريرام، شامين سون شعله سينه
بير آندا آبده چراغبان اولور
سونديگي شاملارين، گدازه سيله
ايشيق قارانليقي قووورائشيگه
گورونور بير سگگيز بوجاقلي بنا
اونومو قورودير مرموز بير جذبه
كونول مفتون اولور باخديقجان اونا!
تاخچالاردا ييغيم- ييغيم كار- كاغاذ
جيليدلي- جيليدسيز، كهنه كيتابلار
باسيليب باشينا تورپاق اله ييب
زمانلاردان اسيب گلن روزگار
سوادسيز، يازيسيز ساده ائللرده
قديملردن قالان بير عادتده وار
او هرجور كيتابا، هر جور باسقيا
ندنسه مقدس گوزيله باخار
اونا حرمتلي دير هر يازي، هر خط
نه يانديرماق اولار، نه آتماق اولار
((شبهه لي اللردن)) احتراس دئيه
قاچيردار مسجده، اوجاغا قويار
اونا گوره ده بو بيغوله لرده
بعضا دوغروداندا آبده لر وار
انسان دويغوسونون خزانه لرين

بو ويرانه لردن، آختارماق اولار
گاهداندا گورورسن بير مجاورين
فاجعه قوپارار زيانكار الي
آنلاماز- آنلايار يئر قازار قويلار
كار- كاغذ قاريشيق، بو اينجي لري
ايچيمده درين بير آختاريش حسسي
((كتابلاري آختار)) ديه- باغيرير!
ائله بيل گورونمز بير سس، بير ندا
تاخچانين ايچبيندن مني چاغيري ر
كتابلاري بير- بير آچيب باخيرام
جوربه جور قرآن دير آنجاق چوخوسو
بير آن نفسيمي دالي قايتارير
قالخان توز- تورپاغين آجي قوخوسو
بودا، مئشين جيليد قالين بير بياض
دئيه سن، كهنه بير ال يازماسي دير
بوز وراقلارينا قونان لكه لر
تك توز- تورپاق دئييل، زامان پاسيدير
توستولو پوسوزون دار ايشيغيندا
آچيرام قارشيما كهنه بياضي
بورنومدا كيفسه ميش كاغذين ايگي
گوزومو اوخشايير گوزل بير يازي
گوزوم دولانديقجا وراقلاريندا
بياضدان بير قاپي آچيلير منه
قاپيدا سانكي بير آت باغلانيبدير
مني آپاراجاق باشقا عالمه

خياليم سئچرايير آتين بئلينه
باخيشلاريم جلو، گوزلريم يوين
يورتيرام كئچميشين درينلرينه
چاپاراق چيخيرام زامان قيديندن
گونلر، آيلار، ايللر دالي قاييدير
قالخير مزاريندان اولو بابالار
قاريجيق آنالار قوللارين آچير
مني قارشيلايير ائللر- اوبالار
آدامي تانييان يئرده قورد يئسين
هاميسي بير به بير اوزومدن اوپور
((اوروز)) پيچيلدايير ((دلي دوندارا)):
" بيلمم نئچه مينجي نوه سييم من"
آذرلر يوردونون شن دوزلرينده
آلاجا سيوانلار يئنه قورولور
شرفيمه بويوك قوناقليق اولور
دوه لر كسيلير، قويون قيريلير
ايتي شرابلارين آغزي آچيلير
اوجاقلار ياخيلير، كبابلار پيشير
هر آن يئني دسته يئتيشير يولدان
ارنلر، خاتينلار آتلاردان دوشور
اللرده صراحي اينجه گوزللر
سو سوناسي كيمي سوزور- ساللانير
دولوب بوشالديقجا زر پياله لر
ياناقلار گللنير، توتور- آللانير

جيران سوروسو تك قيزلار- گلينلر
گولوشور، قاچيشير چمنلر اوسته
گاهدان توپلانيبدوره قورورلار
الوان چيچك كيمي دسته به دسته
اردملي ايگيتلر، قادين آنالار
كيمي صحبت آچير، كيمي ساز چالير
كيمي آت اوينادير، كيمي اوخ آتير
ائلين شنليك سسي عرشه اوجالير
گورك كيملر گلير قوناقليقيما؟
عصرين آدلي- سانلي قهرمانلاري
قاريجيق انالار، قوجا بابالار
اوغوز سويلارينين، اولو خانلاري
((باينديرخان)) گلير، ((بيگ اوروز)) گلير
((قارا گونه)) گلير، ((خان قازان)) گلير
((قيان سلجوق)) گلير، ((بيه رك)) گلير
((دلي دومرول)) گلير، ((بوغاج خان)) گلير...
معرفت يولونون آيدين چراغي
قوجالار قوجاسي، ائللر آتاسي
بئزن ميسگينلرين اميد داياغي
بوتون مشگللرين موشگولگشاسي
((قورقود دده)) گلير الينده قوپوز
اودوملو اليني ارخاما چالير:
- اوغول ائللريوه خوش گلدين دئيير
هر طرفدن آلقيش سسي اوجالير
باخيرام ائليمه، بابالاريما

باخديقجا فخريمدن باشيم اوجالير
اوز گونوم، طالعيم گلير اونومه
گوزوم آياغيما تيكيلي قالير
اوپورم دده نين جومرد اليني:
- آتا، اوغلون همت ديله يير سندن
بيل كي ائللريمين حالي ياماندير
اسيرگه مه خير دعاوي مندن
زاماندير بيزلره فلك گوز اگيب
پولاد اوز قيلينجلار قيندا پاسلانيب
شاهباز آيغيرلارين پيي كسيليب
جيدالار اگيليب، كندير اوفانيب
اودالار تالانيب، ائولر ييخيليب
مرد ايگيتلر اولوب، اوره ك داغلانيب
حصارلار آلينيب، اوردو باسيليب
دوداقلار تيكيليب، قول لار باغلانيب
آلتونلي بان ائولر، تالانا گئديب
ائو ييه سي گئجه كوچه ده ياتير!
بوز بالتاسي كيمي جومرد ايگيتلر
ديوارلار ديبينده پرتاقال ساتير!
كولگه لي آغاجلار كوكدن قورويوب
بولاقلار كورلانيب، كهريزلر باتيب
آليجي قوشلارين قانادي سينيب
اسلان ياتاقيند تولكولر ياتيب
اوبالاردا نه توي نه بايرام اولور
نه قوپوز چالينير، نه مرد اويونور

نه بير اوزان گلير نغمه اوخويور
نه بدو آتلارين ايچي دويونور
لاله لي دوزلرده تيكان گويه ريب
نه قوزو مه لشير، نه جيران قاچير
قوشلاردا يوردومدان كوسوب گئديبلر
گويده نه بير دورنا، نه سونا اوچور
معيشت ايگيده آغير يوك اولوب
كيمي باش گوتورور گئدير سرگردان
كيمي بالالارين آلير ديشينه
قاچير دياريندان، دوغما يوردوندان!
دوو توشوب ديرناقسيز نامرد الينه
ديشي باتان يئرين اتين قوپاردير
ديل آچيب ديلينده دانيشانلارين
چكير بوغازيندان ديلين چيخاردير!
بيرجه دار گونلرين دار آخشاميندا
خلقين احوالينا شافاق قان آغلار
قهرمان ائليوي نه گونه سالميش
گور بو قارا دوران، گور بو روزگار
بير اورك آرادان ايكي بولونوب
آياقدا قانليدير، باشدا قانليدير
آغ ساچلي آنالار قارا گئيينيب
ياناقدا قانليدير، ياشدا قانليدير!
اوتانيرام سنه ((اوغلونام)) دئيم
بيليرم يانيندا قارادي اوزوم
دردي من ائشيدني سن

سن دوزنمه ينده، من نئجه دوزوم؟
وطنين شاماماسي
دوغرانيب ديليم- ديليم
تيكيليب دوداغيم
قاداخلانيب ديليم
هر پارچام، هر تيكه م
بير قورد آغزيندا!
بابامين كسگين قيلينجي
پاسلانيب، چورويوب قيندا
...
نامحرم قوجاقيندا!
مرد ايگيتلريم داردا
بو دياردا، او دياردا
...
((آذر لييم)) دئين
پاپاغي قيللي- قيلچيقلي
اوز- گوزو سنگر پالچيقلي
دونمز جومردلريم...
بيلميرم هاردادي...
هار.... دا....
قولاغ آس آتا!
بو دردلي اوغلووا قولاغ آس!
هانسي درديمي دئيم؟
هانسي نيسگيليمي دئيم؟
سيزدن سونرا نامردلر
دوغراخ- دوغراخ
دوغرادي دياريمي
دوغراديلار ايرانيمي...
بير ووروشدا
اوزون، اوغلون، نوه سين

قربان وئردي ((شئري)) بابام...
...
آلانماديم قانيمي
بيرده كي نانكورلار
بير قورو ديليميده منيم –
اليمدن آلديلار
بير قاريش يئريمدنده
مني بايرا سالديلار
هاراي قوپارتديم
جان آتديم
اولمادي- اولمادي
ايندي...
اوروشده بدوو آت شيهه سيندن
نر اوغول نعره سيندن
سس سمير يوخدو
اللرده قالان آنامين
هاي... هاراي چكمكدن
چيخدي جاني:
بابكيم، كوراوغلوم، شاه اسماعيليم ها... ني؟
****
دده ملول- ملول باخير اوزومه
باخيشيندا آيدين بير اينجيكليك وار
اولادين پريشان، ناتوان گورسه
شبهه سيز هر آتا مكدر اولار
اوغول نييه مندن همت ايسترسن؟
تورپاق اسيرينين الينده نه وار؟
هر عاشقين بئش گون دوراني واردير
هر عصرين اوزونون بير ((قورقودو)) وار
كيم اوز ثروتيني قبره آپارميش؟
يا هانسي آتاني گوردون دونيادا

عمرينده چاليشيب قازانديغيني
بوراخيب گئتمه يه آخير اولادا؟
من اوز حياتيمدا هر نه قازانديم
عاغيلدان، كمالدان، علم و ذكادان
توخوم ائيله ييبن بو يئرده اكديم
سيزلره تاپشيرديم اولديگيم زامان
آنجاق هر اوغولون اوزونه قالير
آتا ثروتيندن نجور بارينا
بير گونده كول ائديب گويه سووورا
ياداكي قات- قاتدا، آرتيرا اونا
بيز اگر باش اوجا، ايگيت ياشاديق
نامرده اگمه ديك اونو هئچ زامان
ياد ائللي دشمانا تسليم اولماديق
قانيميز آخديسا داماريميزدان
دورد اللي توتماديق بيز بو دونياني
حياتي، شرفده، مردليكده بيلديك
ياشاديق، شرفلي ياشاماق اوچون
ساواشديق، ووروشديق، اولدورديك، اولديك
گويلره يورد سالديق قاراقوش كيمي
قارقا قوزغون اولوب، لئشه قونماديق
اسلان تك جب لرده ياتاق ائيله ديك
تولكو تك گونده مين كلك يونماديق
نامرده مرد اولدوق، حقه قول اولدوق
ياخشيا، ياخشي اولدوق، يامانا، يامان
السيزلري ازيب آياخلاماديق
آمانسيز دشمانا، وئرمه ديك آمان

اوغولا نه گرك دده نين مالي
اگر اوغول اولسا، اگر مرد اولسا!
آتانين ثروتي هارا چاتاجاق
اوغول دده سينه يامان درد اولسا!
آتانين آديني باتيران اوغول
آتانين يوردوندا قالماسا اييدير
ايگيتده، ايگيت ليك، ناموس، عار گرك
ناموس سيز اوغولللار اولماسا اييدير!
اوغول نييه مندن همت ايسترسن؟
تورپاق اسيرينين الينده نه وار؟
هر عاشيقين بئش گون دوراني واردير
هر عصرين اوزونون بير ((قورقودو)) وار
من اوز زمانه مي ياخشي تانيديم
ياخشي يول گوسترديم، ياخشي يول گئتديم
ائليمه اوستاد بير گميچي اولدوم
توفانلاردان كئچديم، ساحله يئتديم
سنده اوز عصريوي دريندن تاني
گز- دولان زامانين ((قورقودون)) آختار
راكت دورانيندا، آتم عصرينده
اپريميش ((قورقددان)) سيزه نه چيخار؟
هر زامان باش اوجا ياشاماق اوچون
او عصرين هنرين اويرنمك گرك
آتايا گوونمك هنر دئييلدير
دونيادا هنره گوونمك گرك
گئت قوجا دده دن همت ديله مه

همت وئره جكسن، همتين اولسا!
آتاوين چيراغين يانار ساخلارسان
شرفين، هنرين، غيرتين اولسا!
منيمده اليمدن بو گلير آنجاق
سني كئچميشونله ائيله يم تانيش
باش اوجا ياشاماق ايسته سن اگر
باخ گور بابالارين نئجه ياشارميش
من بو دونيالاردا گزيشن زامان
بيلميرم نه ساعت يوخوم آپارير
يا منيم كونلومو رويالار آلير
ياداكي پوزوسون ياغي قورتارير
بير زامان آييلديم آچديم گوزومو
ايشيق قارانليقي باسيب بو غوردو
گئجه نين شلمه سي قانا باتميشدي
سحر آچيليردي، گونش دوغوردو
((دده مين)) اپريميش، توزلو كيتابين
بير آبده كيمي قوجاقلاميشديم
گئجه مي سحره چاتديرميشديمسا
بير وراخدان آرتيق اوخوماميشديم

 

Bulud Garaçorlu Sehend

 Bulud Garaçorlu Sehend (Meraga, 1927 - Tahran, 1979) Güney Azerbaycan'ın Merağa şehrinde yoksul bir ailede dünyaya geldi. İlk tahsilini Tebriz'de medresede almış, 1945-46 yıllarında "Millî azatlı" hareketine Azerbaycan Demokrat Partisi'nin gençler teşkilatının üyesi olarak katılmış ve İran halklarının inkilapçı-demokratik mücadelesindeki faal hareketleri sebebiyle iki defa; 1946-47 ve 1951-53 yıllarında hapsedilmiştir.

Musaddık hükümetinin devrilmesinden bir kaç gün önce hapisten bırakılan şair, tekrar doğrudan doğruya mücadele sahnesinde yerini alıyor, sadece kendi halkının değil aynı zamanda Vietnam'dan taa İspanya'ya ve İspanya'dan Küba'yakadar hürriyet mücadelesi için ayaklanmış bütün halkların kahramanlık ve şehitlik tarihinden sahneleri şiirinde terennüm etmiştir.

Sehend, Şehriyar'la birlikte, Güney Azerbaycan'ın en görkemli şairlerindendir. Edebî faaliyete millî istiklâl hareketini terennüm eden, istiklâl günlerinin acı-tatlı hatıraları olarak kaleme alınan "Xatire" ve "Araz" (1945-1950) şiirleriyle başlamıştır.

İlk iri hacimli eseri "Haydar Babaya Salam"ın (Şehriyar'ın eseri) tesiriyle nazma çektiği "Dede Qorqud" boylarıdır. ("Deli Dumrul", "Buğraç", "Qanturalı", "Qaraca Çoban", "Tepegöz"vs.) Sonraları Sehend bu boyları bir yere toplayıp "Sazımın Sözü" (1965) ve "Dedemin Kitabı" (1971) adı altında bastırmıştır. Dört ciltten ibaret olan "Sazımın Sözü"nün son iki cildi İran'da şairin ölümünden sonra çıkıyor. Sehend'in şiirleri "Sazımın sözü" adı ile Ankara'da (1980) ve Baku'da (1984) neşr olunmuştur. Üstad Şehriyar'a ve Baku'daki şair dostlarına yazdığı manzum mektuplar "Ermağanlar", "Şallaq", "Sebir daşı", "Yasaq" şiirleri, aynı şekilde Farsça olarak yazdığı "Tebriz'e salam", "Oyan Semed" menzumeleri hürriyet ve vatanseverlik ihtirası ile aşılanmıştır.

Şehriyar'la birlikte Sehend, İran'da ana dilli, inkilapçı-demokratik ruhlu Azerbaycan şiirinin 1950-70 yılları arasındaki en büyük hadisesini yaratmıştır. Şehriyar meşhur "Sehendiyye"sini sadece ona hasretmiştir. Doğma Azerbaycan Türkçesinin şiirde, matbuatta yaygınlık kazanmasında Sehend'in hararetli şiirlerinin büyük rolü olmuştur. Şiir tarihimize, o millilik, halkçılık ve hürriyet şiirini yaratanlardan biri olarak dahil olmuştur.

Bulut Sehend, 1979'da Nisan ayının 10'unda Tahran'da kalp hastalığı sebebiyle vefat etmiştir.

اوستاد شهریارا مکتوب

 

بير اليمده قلم، بير الده كاغاز
خياليم بويلانير دامدان، دوواردان
باشيمدا يار باغين گزمك هاواسي
قاپيلار باغليدير، يول تاپيم هاردان

حاصارين داليندا كٶنول وئرديييم
او يار بير باغ ساليب، سويو بولوردان
هايواسي كهروبا، ناري ياقوتدان
تاغي فيروزه دن، ديواني گولدن

ماوي ائيوانيندا ساز چالير زٶهره
بوروجوندا ياي چكيب، دايانيب كئيوان
لاييقي وار گيره م قصرينه من ده
قيللي پاپاغيملان، سينيق سازيملان؟

او بو ائحتيشاملا، بو طمطراقلا
قاپيسين اوزومه آچماسا نه وار
شاهلا رعييتين صٶحبتي توتماز
من بير اوبالييام، اودور شهرييار

گره ك روخصت آلام حئيدربابا´دان
"يوخ" جاوابي بلكه منه وئرمه سين
بير ده شهرييار´دان فرمانيم واردير
"شاعير بير بيريني اولور گٶرمه سين؟"

يوخ، من ده سهند′ه م، باشيم اوجادير
ايچيمده سٶنمه يه ن عئشق آتشي وار
منده صفاسي وار گوللو باهارين
باشيمي توتسا دا قارا بولودلار

لاله لي چيچه كلي چمنلريمده
گليب يورد سالسا دا چوبان-چولوقلار
يالواررام صفامدان اوز دٶنده رمه سين
شهرييار´ا لاييق "شاه يوردو"م دا وار

كٶنلوم هاواسييلا قول-قاناد آچير
قاف قالاسين آلماق دئيه اوجالير
قالخديقجا بوي آتير داش دووارلاردا
آليجي ترلانيم يورولور، قالير

دووارلار، دووارلار، پولاد اولساز دا
آلماز ميشار اوللام، كسيب بيچه ره م
كولونگون بورج آللام فرهاد بابا´نين
بيسوتون اولساز دا، چاپيب گئچه ره م

دووارلار، دووارلار، يول وئرين گئچيم
وولقانام، نفسيم توفان قوپارار
بولودام، ساللانسا قاشيم-قاباغيم
آغلارام، عالمي سئللر آپارار

بير اليمده اود وار، بير اليمده سو
بير اوزوم قاراقيش، بيري باهاردير
دوستا، ايسته كلييه ايستي قوينوم وار
دوشمانا باخيشيم شاختادير، قاردير

ايچيمده بوغولور داديم، هاراييم
نه دووار هاييما هاي وئرير، نه يار
نه داشدان سس چيخير، نه ده قارداشدان
سانكي بوشلوقلاردا ايتير دالقالار

بيلميره م بلكه ده بو بير خيالدير
يا دا كي سئحردير مني آلدادان
دئييرلر ديلبريم بولور قصرينده
داردادير، آسيليب تپه ساچيندان

سهند´ي قورخوتماز نه ساراي، نه سئحير
محببت دئييله ن بير افسونوم وار
هم ايسم-ي اعظم´دير، هم ايسم-ي شب´دير
باغلي قاپيلاري اوزونه آچار

آچيلين، آچيلين باغلي قاپيلار
محببت نامينا، ايسته ك نامينا
ارييين، تٶكولون دمير قيفيللار
كٶنول خاطيرينه، اوره ك نامينا

گلير قولاغيما اينيلتيلري
بوردا بير شئر داردا قاليب باغيرير
دوغرودان دا من بير "مورووتسيز"ه م
قارداشيم داردادير، مني چاغيرير

چكيلين، چكيلين، يول وئرين گئچيم
اوره ييم آليشيب، آلوو ساچارام
شهرييار بوينونا زنجير وورالار
چئينه ره م، گميرره م، دارتيب آچارام

ايشله يير قولوما دمير پاخلالار
زنجير قيجيقديرير، سانجير اتيمي
جان قارداش، هله ليك باغيشلا مني
دئيه سه ن اونوتدون اسارتيمي

عزيز شهرييار´يم، باغيشلا مني
اينجيمه، داريلما، فيكرين هاردادير؟
مورووتسيز دئييل سنين قارداشين
آنجاق سنين كيمي او دا داردادير

اٶزون دئمه دين كي بيزيم ائللرده
وكيل مووككيلين خرجيني چكه ر،
آنا عئشق اوجاغي سٶنمه سين دئيه
اوره ين اريده ر، چيراغا تٶكه ر؟

هر ياني بيلميره م، بيزيم ديياردا
هئچ ده خيال دئييل، دوستلوق، محببت
آنجاق ايشيق ساچان ايستي گونه ش ده
بعضن بولود آلتدا گيزله نه ر، البت

نه بيليم بلكه ده سولطانيم قارداش
ايشين عئيبي بيزيم اٶزوموزده دير
همين بو ايلقارين دوشگونويوك بيز
گوناه ياددا دئييل، گوناه بيزده دير

بير اوووج كلكباز، قومارباز ايله ن
پاكباز اولموشوق، پاك اوتوزموشوق
مرد ايكن، نامرده رحم ائيله ميشيك
ايندي نامردلره مٶحتاج اولموشوق

دٶولتلييه ساخسي لازيم اولاندا
ووروب سينديرميشيق اٶز كوزه ميزي
چيخديغيميز قيني به يه نمه ميشيك
بيز ائلي آتميشيق، ائل آتيب بيزي

ائليميزه نه گون آغلاميشيق بيز؟
باغين شاختا ووروب، بوستانين ياريب
ائل بيزه نئيله سين، نه گون آغلاسين؟
آغزي اوچوقلاييب، ديلي باغلانيب

ايندي اولان اولوب، گئچديلر گئچيب
جالانان سو بير ده كوزه يه دولماز
دالدان آتيلان داش توپوغا ده يه ر
گٶز ياشي تٶكمكله ن يارا ساغالماز

بو گون من سهند´ه م، سن شهرييار´سان
گل باشين اوجالداق قوجا تبريز´ين
بير كره يادلارين داشيني آتاق
چكه ك قايغيسيني اٶز ائليميزين

وفاسيز گوللرين اوستوندن اوچاق
قوناق صداقتلي ائل قوجاغينا
سٶنمه ز عئشقيميزدن بير پئيوند سالاق
ائلين شاختا وورموش گول بوداغينا

شاعيريم، دونياني نئجه گٶرورسه ن
دوز يئييب، دوز قابين سينديرانلار وار
قدير بيله ن يارا جان قوربان ائيله
قدير بيلمه يه نه حئييفدير ايلقار

اٶزگه چيراغينا ياغ اولماق بسدير
دوغما ائللريميز قارانليقدادير
يانيب، يانديرماياق يادين اوجاغين
ائويميز سويوقدور، قيشدير، شاختادير

دئميره م، يانماياق آلوولانماياق
يانماسين، نئيله سين يازيق پروانه؟
يانماياق وفاسيز يارين اودونا
ياناق ائليميزه، ياناق وطنه!

بير يئرده قالماقدان داريلديق، اٶلدوك
دوغما يوردوموزو دولاناق، گزه ك
ائل ايله ن آغلاياق، ائل ايله ن گوله ك
اينجيميزي وطن ساپينا دوزه ك!

او عزيز ديياردا، دوغما شهه رده
شاعيري جوشدوران صحنه لر چوخ وار
نيسگيللري چوخدور دردلي تبريز′ين
بيري سن اٶزونسه ن، عزيز شهرييار!

بورج آلتيندا ياشاماق ياماندير، قارداش
بورجلويوق، بورجلويوق هم من، هم ده سن
گٶر نه روزيگاردا، گٶر نه گونده دير
شهرييار بسله يه ن بو ائل، بو وطن!

چكه ك شئعر توپون، هايدي، قارداشيم
سن حئيدر بابا′يا، من ده سهند′ه
شاعيرين سيلاحي نغمه دير، سٶزدور
نغمه ميز ياييلسين شهه ره، كنده

يازاق، هر ميصراعيميز بير بايراق اولسون
حقيقت بايراغي، ظفر بايراغي
پارلاسين ماياق تك، يانسين چيراق تك
گله جك ماياغي، اومود چيراغي

اينديليك ضعيف بير داملا اولساق دا
سوزوله ك، ييغيلاق، گٶل اولاق، آخاق
قاريشيق چايلارا، داشقين سولارا
دره لردن گئچه ك، دنيزه چاتاق

شيلتاق لپه لره قوشولاق، جوشاق
سوزه ك دالقالاردا سونالار كيمي
گون وورسون، ياغيشلي بولودا دٶنه ك
اوچاق، هاوالاناق دورنالار كيمي!

اسسين اوستوموزه سويوق كوله كلر
بوزاراق، توتولاق، قارالاق، ياغاق
سئل اولاق، آغناياق اوجا داغلاردان
يئرلي قايالاري ديبيندن قازاق!

داغلاري قوپاراق، دره لر دولسون
كٶپوكلو سولاري جالاياق دوزه
ياشارسين قوروموش كوللاريم كٶكو
باهاري قايتاراق وطنيميزه

چايلارا سد ووراق، ظولمه حد ووراق
حاقلارا تاپشيراق حاققي هر يئرده
قيسير قومساللارا جومماسين سولار
زميلر گٶز گٶيه تيكمه سين بير ده

كسه ك عداوتين، كينه نين كٶكون
عئشقدن يئني بير قورولوش قوراق
مينه ك شاهابلارا، ايلديريملارا
گئده ك اولدوزلارا، گونه شه قوناق

سحر بولاغينين آريداق گٶزون
ايشيقلار قايناسين، خارراخار آخسين
چيزينسين يالينجيق، چيلپاق مئشه لر
بو داغلار دٶشونه گول-چيچه ك تاخسين

سهند ده گول آچسين، حئيدربابا دا
اوزه رينده چادير قورسون شهرييار
باخاق چيچه كله نه ن يوردا، شئعر يازاق
شاعير ده بختييار، شئعر ده بختييار!

شاعيريم، يوبانما، يولدادير كروان
قولاق آس، دونيادا گٶر نه بير سسدير
باغريني سيخماسين آتيلان توپلار
قيريلان زنجيردير، سينان قفسدير


 

                                                                      بولود قره چورلو

خالق شاعری سهند

 

بولود قاراچورلو« سهند» ۱۳۰۵- نجى ايلده ماراغا شهرينده ، باهارين طبيعته جان وئرديگى ، داغلار- دره لر ياشيل دونونو گئيديگى ، قوشلار شوقه گليب جه جه ووردوغو گونلرينده آنادان اولموشدور. گنچ مطلب ، آتا اولاجاق شوقى ايله ، نگران و صبرسيزليكله ، يان اتاقدا قدم وورور.

گؤزلرين آيدين اولسون ! اوغلون اولدو دئيه اونا موشتولوق وئريليركن ، گؤى شدتله گورولدادى . ايلديريم شاخدى . قارا بولودلار داملالارينى سپه لمه يه ، سئللر- سولار شاققيلدايب آخماغا باشلادى . جوان آتا بونو خئيره ووراراق ، اوغلونون گؤيدن اه نن بركت و رحمت ايله دونيايا گلديگينى سؤيلدى .

بلكه ، ائله بونا گؤره ده اوغلونون آدينى « بولود» قويدو.

سيجيلى آليركن ، بولود سؤزو اداره ده كيلره ، « آنلاشيلماز» اولدوغوندان ، « بهلود» يازسالاردا ، هامى اونو « بولود» سسلردى .

دوغودوغو عائله يوخسولدا اولسا ، ( آتاسى شوفر، آناسى ائو قادينى ايدى. ) جئيران خانيمين ايستى قوينوندا نوازش ، محبت و اوره ك اوخشايان لايلايلارى ايله ديل آچيب بويويور. آتا قايغيسى ايله فرحله نيب ، ياشا دولور، بولود هميشه آتاسينى درين بير احترام و آناسينى سؤنمز الهى بير عشق ايله ياد ائدردى .

او، بير خلق شاعرى اولاراق ، وطنينى آزاد ، خلقينى خوشبخت گؤرمك ايسته آيردى . افسوس !... كي آمانسيز اؤلوم اونو آزادليغين ايلك باهاريندا بيزدن آييردي . « سهند» « ساوالان » ، « حيدربابا داغلارينين اتكلرى لاله ، ياسمنله دولدوغو، ككليكلرى قاققيلداديغى بولبوللرى جهجه باشلاديغى زمان؛او بؤيوك انسانى، شعر و ادب شاهينينى بيزدن آييردى . »  قايناييب - قالخان شعر بولاغينى قوروتدو.

آنجاق ، او، اؤلمه ييب ! آلوولانديرديغى شعر و هنر مشعلى ايله اؤزو اوچون بير ابديت ياراديب .

« شاعيرين عالمى اؤلمز ، اونا عالمده زوال يوخ ! »

دئين بؤيوك شهريارين دئديگى كيميدير . او وطن وآزادليق اوغروندا ايشيق سالاراق ، شمع كيمى اريسه ده ، خلقينين اوره يينده هميشه ليك ياشاياجاق ، عاشيقلارين سازيندا ، خاننده لرين نواسيندا ياد ائديله جكدير.

«  سهند » - «  شهريارا » يازديغى نامه سينده :

 

داغلارى قوپاراق ، دره لر دولسون ،

كؤپوكلو چايلارى جاليياق دوزه ،

ياشارسين قوروموش كوللارين كؤكو،

زميلر گؤز، گؤيه تيكمه سين بلكه .

 

«  سهند »‌ ده گول آچسين ، « حيدربابا » دا ،

اوزرينده چادير قورسون «  شهريار » .

باخاق چيچكله نن يوردا ، شعر يازاق .

شاعرده بختيار ، شعرده بختيار .

 

دئيه ، آرزولاديغى آزادليق باغينين بارينى درمك قسمت اولمادى . بو بيزيم اوچون يامان بير نيسگيل ، ساغالماز بير يارا اولدو .

او، هله اون ايل بوندان قاباق يازديغى شعره اؤز آرزو و ايستكلرينى ترنم ائتمكله ، ظلم ، ستم سارايلارينين داغيلا جاغينا اينانيردى . آزادليق جارچيسى كيمى ، گله جكدن مژده وئره رك :‌

 

شاعريم ! سؤزومو غربته سالما !

قولاق آس ، دونيادا گؤر بيرنه سسدير .

باغريوى سيخماسين آتيلان توپلار ،

قيريلان زنجيردير ، سينان قفسدير . دئير

 

« سهند» ۱۳۵۸- نجي ايلده فروردين آينين ۲۱- نده گئجه ساعت ايكيده قلب خسته ليگيندن ،‌ ابدى اولاراق حياته گؤز يومدو . اونون اؤلومو خلقيميزاوچون ملي بير ماتم ، ادبياتيميز اوچون يئرى دولماز بير ايتگى اولدو.

 

گنجعلى صباحى

 

بو مقدمه وارليق درگى سينده چاپ اولونوب .   

 

یاساق   بولود قره چورلو (سهند)

     یاساق

                   بولود قره چورلو (سهند)                                                   

                                                          

طالعیمه سن باخ !

دوشونجه لریم یاساق

دویغولاریم یاساق

کئچمیشدن سؤز آچماغیم یاساق

گله جکدن دانیشماغیم یاساق

آتا - بابامین آدین چکمه ییم یاساق

آنامدان آد آپارماغیم یاساق !

… بیلیرسین ؟

آنامدان دوغولاندان بئله

اؤزوم بیلمه یه - بیلمه یه

دیل آچیب دانیشدیغیم دیلده

دانیشماغیمدا یاساق ایمیش ، یاساق