گشتی در خانه استاد شهریار

 

گشتی در خانه استاد شهریار

 

 

موزه ادبی استاد شهریار که پس از درگذشت استاد سخن، سید محمد حسین شهریار تبریزی ، توسط شهرداری تبریز ، در محل منزل مسکونی استاد ، تاسیس گردیده ، در کوی مقصودیه تبریز واقع است و تابلو های متعددی رهگذران را به سوی این کانون عشق وعرفان راهنمایی می کند.

کوی مقصودیه تبریز که استاد شهریار ، سالهای آخر عمر پربرکت خود را در آنجا سپری کرده ، ازمحلات قدیمی تبریز است که توسط مقصود بیگ آق قویونلو بنا گردیده و محل سکونت برخی از مشاهیر معاصر تبریز ، از جمله علی مسیو ، حسین کاظم زاده ایرانشهر، محمد علی تربیت ، حاج میرزا آقا بلوری ، میرزا اسماعیل نوبری ، حاج رضا صراف و دیگر رجال نان آور این دیار بوده است . تاسیس این موزه آبرومند ، در این نقطه از شهر نیزازهرجهت مناسب ودرخور شأن آن بزرگمرد دنیای شعر وادب می باشد .

هنگام ورود به حیاط موزه استاد شهریار با آوای دلنشینی که شاه اثرخود« حیدربابا یه سلام » را زمزمه می کند ، به مهمانانش خوش آمد می گوید وبازدید کننده ، هنگام ورود به ساختمان موزه ، با دیدن مصرع « نالد به حال زارمن امشب سه تار من » با تمام وجود ، بوی شهریار را استشمام می کند . شهریاری که استاد مسلم سخن بود و از جمله نوادری که در دوران حیاتش آثار نامیرایش دست به دست می گشت وضبط سینه ها می گردید و پس از آنکه شاهکار جاودانه اش « حیدربابا یه سلام » به بیش از 50 زبان زنده دنیا ترجمه شد ، آوازه اش در اقصی نقاط جهان پرتو افکن گردید و دلها را تسخیر نمود .

از میان اشعار متعددی که در وصف این فرزند خلف آذربایجان سروده شده ، دوبیتی از اخوان ثالث ، انتخاب و به در ورودی موزه نصب گردیده که در واقع انتخاب مناسبی هم بوده : 

شهریارا ، تو همان دلبرو دارای عزیزی   

نازنینا ، تو همان  پاک ترین  پرتو  جانی

ای برای تو بمیرم، که تو تب کرده عشقی

ای بلای تو به جانم ، که تو جانی و جهانی

 

      

 

وقتی قدم در داخل موزه می گذاری و گشتی در اتاق های مختلف می زنی و وسایل چیده شده را نظاره می کنی ، چنین به نظر می رسد که تلفیق چندین هنردراین موزه ، مجموعه باارزشی را در معرض دید همگان قرار داده است .

دستخط های خود استاد ، در ویترینی چیده شده که اغلب اشعارش را با خطی زیبا به رشته تحریردرآورده است و در واقع ، هنر شعر را با خوشنویسی در هم آمیخته و نشان می دهد که شهریار درعرصه خوشنویسی نیز داعیه دار بود ، ولی این هنراو ، همیشه تحت تأثیر و زیر سایه شعر او بود .

همچنین ابیاتی از « حیدربابا یه سلام » که با خط هنرمندانه استادان خوشنویسی از جمله « استاد حسین رسام » و « استاد حسین هریسی » تقریر گشته و در کنار تصاویری از استاد شهریار به همراه مشاهیری چون بولود قارا چورلو(سهند) ، استاد ابوالحسن اقبال آذر ، استاد ابوالحسن صبا و... زینت بخش دیوارهای موزه گشته است و در جنب آنها چند تابلو نقاشی و بیوگرافی استاد جلب توجه می کند .

مینیاتورهائی از صحنه های مختلف منظومه « حیدر بابا یه سلام » به گوشه ای از موزه ، جلوه خاصی بخشیده و هنگامی که چشم بازدید کننده به منظره دل انگیز صف کشیدن دختران روستا بر می خورد که غرق تماشای جریان سیلاب ها و غرش صاعقه ها گردیده اند و همزمان صدای خود استاد را می شنود که این تابلوی دلربا را با آوای جان بخشی توصیف می کند ، خود را کنار آن صحنه حاضر و ناظرآن رخداد دل انگیز و به یاد ماندنی می یابد .

در یکی از اتاق ها ، ماکتی زیبا از روستای خشکناب و کوه حیدربابا ( زادگاه پدری استاد شهریار) قرار گرفته و هنرمند خالق این ماکت ، با چیره دستی ، نه تنها طبیعت بکر و دلگشای آن نقطه از آذربایجان را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داده ، بلکه موقعیت کوه و روستا را به گونه ای زیبا نشان داده است . در کنار آن ، نیمه ماکتی از مقبرة الشعرای تبریز یعنی آرامگاه ابدی استاد شهریار دیده می شود . در همین اتاق ، لباس ها و کلاه استاد ، در ویترینی قرار گرفته است . در اتاق بعدی ، دیگر وسایل شخصی استاد را چیده اند ، وسایلی که همیشه مورد استفاده اش بوده ، ازبین آنها قلم ودوات ، عصا وعینک فرزند پیر حیدربابا ، خاطره ها را زنده می کند . دفتر یادداشت خصوصی استاد شهریار که با خط زیبای خودش نوشته شده ، خاطرات به یاد ماندنی را در خود ضبط وثبت کرده است .

کتابخانه شخصی استاد و دیوان های فارسی وترکی او ، در جوار کتابهائی که درباره شاعر وآثارش نوشته شده است و ترجمه هائی از حیدربابا یه سلام درجای جای موزه، جا گرفته و دنیای ادب وهنر را در خود جای داده است .

این مجموعه گرانقدر که نشانگر بخشی از تاریخ ادب معاصر آذربایحان می باشد ، دستمایه گرانبهائی است برای محققان و دانش پژوهان و جالب توجه برای همگان . وبه همین علت است که بازدید کننده می خواهد آنها را هرچه بیشتر ببیند و باصطلاح در بحر آنها فرو رود و دل کندن ار آنها برایش سخت است . هنگام ترک موزه ، استاد شهریار مهمانانش را بااین بند از حیدربابا یه سلام مشایعت می کند که دنیائی از پند و عبرت را در خو نهفته دارد :

 

حیدربابا   دونیا  یالان  دونیادی              سلیماندان نوحدان قالان دونیادی

اوغول دوغان درده سالان دونیادی           هر کیمسیه هرنه وئریب آلیبدی

افلاطوندان بیر قورو آد قالیبدی

 

                              

 

       قایناق : کتاب مشاهیر آذربایجان ( جلد دوم )

                                                                   یازان : دکتر صمد  سرداری نیا